De Amerikaanse president Barack Obama is van plan de dalai lama te ontvangen op het Wtte Huis. De Chinezen zijn er niet over te spreken. Ze beschouwen de dalai lama als een separatist. Is dat zo? De dalai lama zegt toch dat hij niet de onafhankelijkheid van Tibet wil maar gewoon meer autonomie? Zijn de Chinezen dan zo halsstarrig?
De Verenigde Staten en Europa dringen er bij de Chinese regering dikwijls op aan om met de dalai lama te onderhandelen over zijn terugkeer naar Tibet en over "echte autonomie" voor het Tibetaanse volk. Sinds de jaren '70 zijn er al onderhandelingen gaande tussen Beijing en afgevaardigden van de dalai lama. De jongste gespreksronde was in de maand januari van dit jaar. Ze draaiden opnieuw rond het Memorandum dat de dalai lama in november 2008 bekend maakte. Dat programma vormt voor de dalai lama de basis van de onderhandelingen.
We vatten de eisen van dit Memorandum samen:
1. De Chinese provinciegrenzen moeten gewijzigd worden zodat er een Groot Tibet tot stand komt dat overeenkomt met het Tibetaanse rijk uit de 8ste eeuw.
2. Om de Tibetaanse cultuur te beschermen, moet er in dit gebied een immigratiestop komen voor andere Chinese bevolkingsgroepen. De niet-Tibetanen, die er niet sinds generaties wonen, vormen een bedreiging voor de autonome cultuur.
3. Groot-Tibet moet een eigen wetgeving krijgen, zonder inmenging van de centrale Chinese regering.
4. Het unieke van de Tibetaanse cultuur en identiteit kunnen enkel gedijen onder Tibetaans bestuur.
5. Het staatsonderwijs in Groot-Tibet wordt vervangen door een religieus boeddhistisch onderwijs.
6. De eerste taal in Groot-Tibet moet het Tibetaans zijn.
7. De eigendom van de grond behoort toe aan de Tibetaanse nationaliteit, die er vrij moet kunnen over beschikken (verhuren, verkopen).
8. Groot-Tibet moet zo snel mogelijk zelfbedruipend worden, de centrale Chinese staatssubsidies moeten wegvallen om een echte autonomie te garanderen.
9. Tibet is een ecologische ramp geworden. De graslanden en de bossen verdwijnen. De Tibetanen zelf hebben vroeger steeds in harmonie geleefd met de natuur. Dit moet opnieuw zo worden.
10. Alle ordestrijdkrachten moeten etnische Tibetanen zijn. (Er is niet gespecificeerd of het om politie én leger gaat, maar in andere teksten wordt duidelijk gesteld dat het nationale Chinese leger uit Groot-Tibet moet verdwijnen).
11. De regionale regering van Tibet moet onafhankelijk kunnen deelnemen aan alle internationale organisaties, zonder daarom een zetel te hebben in de UNO.
Chinees antwoord
De 11 antwoorden van de Chinese regering op deze 11 eisen zijn:
1. Na de 8ste eeuw is Groot-Tibet nooit een politieke entiteit geweest. De huidige provinciegrenzen liggen al vast sinds de 18de eeuw. Het gebied dat de dalai lama opeist, is tweemaal zo groot als de huidige provincie Tibet en beslaat één vierde van het Chinese grondgebied. In het opgeëiste uitbreidingsgebied leven diverse volkeren vreedzaam samen, de Tibetaanse cultuur is er niet de enige.
2. China is een multi-etnische staat, met bescherming van de eigen karakteristieken van de minderheden. In veel streken is er een mix van minderheden. Interne grenzen sluiten en niet-Tibetanen buitenzetten is etnische zuivering.
3. Specifieke wetgeving voor Tibet bestaat al, maar is er gekomen in overleg met de centrale regering. De eenheid van het land is een garantie voor de Tibetaanse autonomie. Indien de eenheid van het land niet bewaard wordt, dan moet men spreken over onafhankelijkheid. In dat geval zou Tibet snel in de handen vallen van een grootmacht en zou er van autonomie niets in huis komen.
4. Zeventig procent van de politieke kaders en functionarissen in Tibet zijn nu al Tibetanen. De gouverneur en de regionale parlementsvoorzitter zijn Tibetanen. Drie van de vier hoogste partijposten in Tibet zijn in handen van Tibetanen.
5. Het onderwijs baseren op het boeddhisme is in strijd met de Chinese grondwet die één, niet-religieus onderwijsnet voorziet.
6. In het belang van de eenheid van China, is Tibet bij wet als tweetalige zone vastgelegd, Tibetaans en Chinees. In het voorstel van de dalai lama wordt Chinees niet meer vernoemd als mogelijke tweede taal. Dit is een aanzet tot een taalstrijd. Wat met de miljoenen mensen in het opgeëiste uitbreidingsgebied van Groot-Tibet, die een andere taal hebben dan Tibetaans?
7. Volgens de Chinese grondwet is alle grond centrale staatseigendom, geen privé bezit en zeker geen etnische kwestie.
8. De centrale staatssubsidie aan Tibet bedraagt 90 procent van het regionaal budget en gaat naar infrastructuur, ecologie, onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg en armoedebestrijding. De Tibetaanse economie is nog grotendeels een overlevingseconomie. Zonder hulp van buitenaf geraakt die niet uit de onderontwikkeling.
9. Door economische en sociale groei, betere leefomstandigheden en betere gezondheidszorg is het aantal Tibetanen in Tibet bijna verdrievoudigd. De veestapel evenzeer. Dit brengt druk mee op de kwetsbare graslanden. De klimaatverandering zorgt er ook voor dat Tibet warmer en droger wordt. Enorme sommen zijn nodig om woestijnvorming tegen te gaan. Wie zal die leveren?
10. Het Chinese leger staat in voor de verdediging van het gehele grondgebied, Tibet inbegrepen. Het politiekorps in Tibet is al Tibetaans.
11. Tibetaanse afgevaardigden kunnen binnen de Chinese delegaties voor internationale ontmoetingen een plaats krijgen, in het belang van de eenheid van het land.
China vraagt ook aan de dalai lama om geen steun te verlenen aan separatistische activiteiten en om het geweld in Tibet zelf of tegen Chinese ambassades in het buitenland af te keuren. Tot vandaag ging de dalai lama daar niet op in.
De dalai lama en zijn administratie in India beschuldigen de Chinese regering ervan niet ernstig te willen ingaan op zijn geformuleerde eisen. De Chinese regering van haar kant bestempelt die eisen als een verpakte vorm van onafhankelijkheid. Ze voegt eraan toe dat de dalai lama hierbij de steun krijgt van "een grootmacht" zonder de Verenigde Staten bij naam te noemen. De regering zegt wel expliciet dat "het Congres van die grootmacht het voorbije jaar 16,7 miljoen dollar financiële steun gaf aan de dalai lama en zijn entourage". De laatste gespreksronde van januari 2010 bracht de twee kampen geen stap dichter bij elkaar.
Obama: China in slecht daglicht plaatsen
De houding van de Verenigde Staten tegenover de dalai lama en de kwestie-Tibet is vrij constant gebleven sinds 1949. Voor die datum erkenden de VS de territoriale integriteit van China, Tibet inbegrepen. Officieel is dat nog steeds zo, maar dat belet de VS niet om de kwestie-Tibet regelmatig te gebruiken om China te prikken. In april 1949 beschrijft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken het waarom daarvan: “Het erkennen van Tibet als onafhankelijk land is voor ons niet de echte kwestie. Waar het om gaat, is onze houding tegenover China. Indien er een Tibetaanse regering in ballingschap zou komen, is het de aangewezen politiek voor de VS die te steunen zonder Tibet als onafhankelijk land te erkennen.” Dat gebeurt dan ook effectief: de dalai lama trekt uiteindelijk in ballingschap, een martelaar is gecreëerd, een stok om China te slaan op ogenblikken dat het de VS goed uitkomt, is gevonden.
In de jaren vijftig en zestig trainen, organiseren en financieren de VS het gewapend verzet van Tibetaanse separatisten. Dat gebeurt met de hulp van de dalai lama en zijn administratie. Vanaf de jaren zeventig ontwikkelen en financieren de VS een netwerk van steungroepen voor de onafhankelijkheid van Tibet. De reden daarvan is opnieuw propaganda tegen China leven blijven inblazen, China in een slecht daglicht stellen. Toonaangever daarbij is nu de International Campaign for Tibet met als uitvoerend voorzitter Lodi Gyari, een geestelijke en vertegenwoordiger van de dalai lama in de VS.
De voorbije decennia is de dalai lama herhaaldelijk te gast geweest bij Amerikaanse presidenten. Obama wil dat nog eens overdoen. China protesteert daartegen omdat Beijing de dalai lama beschouwt als een separatist. Beijing wil wel met de man praten maar de Chinese overheid beschouwt een buitenlandse staatsontvangst als een inmenging in hun binnenlandse aangelegenheden.
Bovenstaande is geschreven door Jean-Paul Desimpelaere, redacteur van www.infochina.be op 12 februari 2010. De auteur heeft een blog, toegespitst op Tibet. U vindt die hier: http://infortibet.skynetblogs.be/. De auteur is ook medewerker van www.tibetdoc.eu.
Bronnen
De volledige tekst van het Memorandum van de dalai lama is te vinden op de website van zijn administratie: www.tibet.net/en
Het Chinese antwoord vindt u hier: http://eng.tibet.cn/news/today/200910/t20091018_511138.htm